Wijn decanteren: wanneer heeft het zin en hoe doe je het?

Wijn decanteren heeft vooral zin bij twee soorten rode wijn: een oude fles met bezinksel en een jonge, stevige wijn die nog stroef smaakt. De oude wijn schenk je vlak voor het serveren over, zodat het bezinksel in de fles achterblijft. De jonge wijn zet je minstens één uur van tevoren in een karaf, zodat de lucht hem zachter maakt.

Een frisse witte wijn of een fles bubbels laat je in de fles staan, want die verliest in een karaf zijn geur of zijn prik.

Decanteren voor het bezinksel of om de wijn te laten ademen

Bij een oude wijn draait decanteren om het depot, het bezinksel op de bodem van de fles. Na jaren in de fles klonteren tannines (de stoffen die je mond droog en stroef laten aanvoelen) en kleurstoffen samen tot een laagje bezinksel. Dat is onschadelijk, maar het smaakt bitter en voelt korrelig in je mond. Schenk je de wijn rustig over in een karaf, dan blijft dat laagje achter in de fles.

Bij een jonge rode wijn gaat het juist om lucht. Dat heet ook wijn laten ademen, beluchten of karafferen. Door het contact met zuurstof wordt de tannine zachter, en een wijn die net na het openen weinig geur geeft, ruikt na een tijdje in de karaf duidelijker naar fruit en kruiden.

Wijnexpert Frank Kämmer noemt één uitzondering op die tweedeling: een heel oude wijn smaakt kort na het openen soms dof of zelfs muf. Dan helpt een beetje zuurstof juist wel.

Welke wijnen je decanteert en welke niet

Of een fles baat heeft bij een karaf, hangt af van de leeftijd en de stijl van de wijn.

Ongefilterde wijnen bevatten vaak meer natuurlijk bezinksel dan gefilterde, dus die behandel je als een oude wijn. Heb je een jonge Barolo in huis, geef hem dan minstens één uur in de karaf.

Hoe lang je wijn laat ademen in de karaf

Rode wijn laten ademen duurt het langst bij een jonge, krachtige fles: hoe jonger en steviger de wijn, hoe langer hij in de karaf mag staan. Eén vaste tijd voor elke fles bestaat niet, maar volgens Wine Folly zijn dit de gangbare richtlijnen:

• Lichtere rode wijn, zoals pinot noir of malbec: ongeveer 30 minuten.
• Stevige rode wijn, zoals cabernet sauvignon, syrah of nebbiolo: een uur of langer.
• Heel volle, tanninerijke rode wijn: soms drie uur of meer.
• Volle witte wijn die muf of gesloten ruikt: ongeveer 30 minuten.
• Heel oude rode wijn: pas vlak voor het schenken.

Een oude wijn heeft zijn geur in jaren opgebouwd en kan hem in korte tijd kwijtraken. Ruikt hij bij het openen meteen goed, serveer hem dan direct na het overschenken. Ruikt hij dof of muf, geef hem dan een kwartier in de karaf en proef opnieuw.

Twijfel je bij een jonge wijn, proef dan bij het openen een slokje uit de fles en later een slokje uit de karaf. Is de wijn zachter en ruikt hij voller, dan is hij klaar. Houd ook de temperatuur in de gaten. Stevige rode wijn schenk je het liefst op een serveertemperatuur van 15 tot 20 graden, en een karaf op tafel neemt snel de warmte van de kamer aan.

Stap voor stap een fles decanteren

1. Zet een oude fles een dag van tevoren rechtop, zodat het bezinksel naar de bodem zakt.
2. Trek de fles rustig open, zonder hem te schudden.
3. Spoel een schone, geurloze karaf om met een scheutje van de wijn en giet dat weg. Dit heet avineren en neemt eventuele bijgeurtjes mee.
4. Houd een kaars of zaklamp onder de hals van de fles, zodat je ziet wanneer het bezinksel eraan komt.
5. Schenk de wijn langzaam over in de karaf.
6. Stop zodra je het bezinksel in de hals ziet verschijnen. Het laatste restje met depot gaat niet in de karaf.

Ook de vorm van de karaf telt. Een karaf met een brede, platte bodem geeft de wijn veel oppervlak en dus veel lucht: die kies je voor een jonge wijn. Voor een oude wijn neem je een slanker model, zodat je het depot kwijtraakt zonder de wijn meer zuurstof te geven dan nodig.

Wijn decanteren zonder karaf

Een speciale decanteerkaraf is handig, maar voor het serveren van wijn thuis geen vereiste. Elke schone glazen kan voldoet, zolang hij niet naar zeep of iets anders ruikt. Voor een jonge wijn heeft een kan met een brede bodem de voorkeur.

Wil je de wijn toch uit de fles schenken, dan decanteer je dubbel: schenk hem over in de kan, spoel de fles om en giet de wijn terug. Een stugge jonge wijn krijgt zo in korte tijd een flinke portie lucht. In het glas helpt een ruime bol ook, want rode wijn ontwikkelt zich in een groot wijnglas beter dan in een smal glas.

Blijft er wijn over in de karaf, giet hem dan terug in de fles, doe de kurk erop en zet de fles in de koelkast. Een volle rode wijn blijft zo nog 4 tot 5 dagen goed, omdat de tannine het bederf van een geopende fles wijn afremt.