De Wijnplaats

Wat is tannine in wijn en hoe proef je het?

◆

Wat is tannine in wijn en hoe proef je het?

Neem een slok van een jonge, stevige rode wijn en houd hem even in je mond. Je tong voelt droog aan en je wangen lijken aan je tanden te blijven plakken. Dat gevoel komt van tannine, een plantaardige stof uit de schil, de pitten en de steeltjes van de druif. Ook eikenhouten vaten geven tannine af.

Je proeft tannine niet als smaak, zoals zoet of zuur. Je voelt het: droog, stroef en soms een beetje bitter. Rode wijn heeft er veel meer van dan witte, omdat het sap bij rode wijn lang met de schillen in contact blijft.

Tannine komt uit de schil, de pit en het hout

Tannine is een polyfenol, een stof die in veel planten voorkomt: in bast, bladeren, zaden en vruchtschillen. Bij de druif zit het in de schil, de pitten en de steeltjes en niet in het vruchtvlees (bron: Wine Folly).

Hoeveel tannine er in de wijn komt, hangt af van hoe lang het sap met die onderdelen in contact blijft. Bij rode wijn gist het sap samen met de gekneusde druiven, dus met schil en pit. Bij witte wijn perst de wijnmaker de druiven meestal meteen en gaat alleen het sap de tank in. Dat verschil verklaart waarom de verschillende wijnsoorten zo anders aanvoelen in je mond.

Eikenhout is de tweede bron. Rijpt een wijn op eikenhouten vaten, dan neemt hij tannine uit het hout op. Nieuw eikenhout bevat meer tannine dan oud hout. Ook de duur telt mee: hoe langer de wijn op hout rijpt, hoe meer tannine hij opneemt.

Zo voel je tannine in een slok wijn

Tannine bindt zich aan de eiwitten in je speeksel. Daardoor voelt je mond droog en stroef aan, een effect dat wijnkenners adstringent noemen. Houd de wijn een paar tellen in je mond en let op je wangen. Blijven ze een beetje aan je tanden hangen, dan is dat de tannine.

Wil je weten hoe het voelt zonder wijn, drink dan een slok koude, sterke thee. Thee bevat ook tannine en geeft hetzelfde samentrekkende gevoel.

Veel mensen noemen dat gevoel zuur, maar dat is iets anders. Zuur is het frisse, scherpe van citroen of azijn, terwijl tannine eerder droog of bitter aanvoelt. Ook het woord droog zorgt voor verwarring. Op een etiket betekent droog dat er weinig suiker in de wijn zit, dus bij een droge of zoete wijn gaat het om suiker en niet om tannine.

Veel of weinig tannine per druif

De druif bepaalt voor een groot deel hoeveel tannine er in een wijn zit. Een druif met een dikke schil geeft meer tannine af dan een druif met een dunne schil. Syrah heeft bijvoorbeeld een dikke schil, Pinot Noir een dunne.

Tannine

Druiven

Bekende wijnen

Veel

Cabernet Sauvignon, Syrah, Nebbiolo, Tannat, Sagrantino

Barolo, Barbaresco, jonge rode Bordeaux

Gemiddeld

Sangiovese, Merlot, Cabernet Franc

Chianti Classico

Weinig

Pinot Noir, Gamay, Grenache, Barbera

Beaujolais

Barolo is een bekend voorbeeld van een tanninerijke wijn. Hij bestaat alleen uit Nebbiolo en voelt jong vaak droog en stroef aan. Daarom let je vooral op de leeftijd van de fles als je een goede Barolo kiest. Sangiovese heeft een gemiddelde hoeveelheid tannine en is de basis van Toscaanse topwijnen als Chianti en Brunello di Montalcino.

Zie de tabel als richting en niet als garantie. De wijnmaker bepaalt mee hoeveel tannine er in de fles komt, door de schillen korter of langer met het sap in contact te laten. Ook binnen één druif verschilt het: een Grand Cru van Pinot Noir uit Bourgondië heeft meer tannine dan een eenvoudige Bourgogne.

Tannine wordt zachter met de jaren

Jonge rode wijn met veel tannine voelt hard aan. Tijdens het rijpen binden de tannines zich aan elkaar en aan andere stoffen in de wijn. Ze worden groter, voelen zachter aan en zakken uiteindelijk als bezinksel naar de bodem. Daarom is een Barolo die flink wat jaren heeft gelegen zachter dan een jonge fles van dezelfde wijn. Bezinksel in een oude fles is dus geen fout.

Staat er een jonge, stevige fles op tafel, dan helpen twee dingen. Schenk de wijn in een karaf, zodat er zuurstof bij komt. Hij mag daarvoor gerust al uren van tevoren open. Serveer hem ook niet te koud, want bij een lage temperatuur komt de tannine harder naar voren. Voor stevige rode wijn ligt de juiste serveertemperatuur tussen 15 en 20 graden.

Tannine in witte wijn

Witte wijn bevat meestal weinig tannine. Er zijn twee uitzonderingen:

  • Witte wijn die op eikenhout rijpt, zoals sommige Chardonnay, neemt tannine op uit het vat.
  • Oranje wijn komt van witte druiven, maar de wijnmaker maakt hem zoals rode wijn. Het sap blijft een tijd op de schillen, de pitten en de steeltjes staan en neemt daardoor tannine op.

Wil je een witte wijn zonder stroef gevoel, kies dan een wijn die niet op hout heeft gerijpt. Rosé heeft ook weinig tannine, omdat het sap maar kort met de schillen van blauwe druiven in contact is.

Tanninerijke wijn herkennen in de winkel

In de winkel zie je aan vier dingen op de fles of een wijn stevig of juist zacht is:

  • De druif: staat er Cabernet Sauvignon, Syrah, Nebbiolo of Tannat op, dan verwacht je veel tannine. Pinot Noir, Gamay en Grenache zijn zachter.
  • De streek: Barolo, Barbaresco en jonge rode Bordeaux zijn bekend om hun stevige tannine. Een jonge Beaujolais is juist zacht.
  • De rijping: op een Spaans etiket staan Crianza, Reserva en Gran Reserva voor wijn die op eikenhout heeft gerijpt en meer tannine heeft. Joven of Sin Crianza staat voor jonge wijn met weinig tannine, net als Novello op een Italiaans etiket.
  • Het oogstjaar: een oudere fles van dezelfde wijn heeft zachtere tannine dan een jonge.

Twijfel je tussen twee flessen, kijk dan eerst naar de druif. Die zegt het meest over hoe de wijn straks in je mond aanvoelt.

Lees verder

Meer wijnvragen

◆